Organik tarımda gübreleme, yetiştirme sürecinde verimliliği en üst seviyede tutabilmek için en önemli işlemlerin başında gelir. Konvansiyonel tarımda kullanılan kimyasal zenginleştiricileri kullanmak verimi artırmakla birlikte, toprağın yapısına, yeni bitki hastalıkları ve kısır türlerin türemesine sebebiyet verecek şekilde zarar verir. Organik uygulamalarda öncelikli amaç toprağın genetik geleceğine zarar verebilecek uygulamalardan kaçınmak olduğu kadar organik katkı maddeleriyle toprağı zenginleştirip verim elde etmektir. Bu vesileyle hangi bitkinin yetiştiriciliğine soyunursanız soyunun, farklı toprak ve iklim koşullarında verim elde etmenizi sağlayacak formüllere sahip bir çok gübre çeşidi bulunmaktadır.

Gübre Seçimini Nasıl Yapmalıyız ?

Bahçe ve tarım techizatları pazarlayan toptancılarda, üretim çiftliklerinde bir çok organik gübre çeşidi bulunmaktadır. Bu gübre paketlerini daha önce bu toptancılardan birinde görmüşseniz, üzerinde 5-5-10, 10-10-10 şeklinde yazılı rakamları farketmişsinizdir. Bu rakamlardan ilki Nitrojen, ikinci rakam Fosfat ve üçüncü rakam da Potasyum‘dur. Bunlar, bitkinin gelişimi için gereken üç temel besin kaynağıdır ve organik gübrelemeye bir standart getirebilmek adına her yerde N-P-K (Nitrojen-Fosfat-Potasyum) şeklinde yazılırlar. Tabii ki toprağın bir çok farklı makro ve mikrobesine (bor, kalsiyum, demir, bakır vs …) de ihtiyacı vardır. Genelde toprakta yeteri miktarlarda bulunan bu besinlerin durumu periyodik olarak gözlenmeli ve gerekli takviyeler yapılmalıdır.

Nitrojen (Azot) Yaprakları Besler

Özellikle yapraklı bitkiler, çalı tipi fundalıklar ve ağaçlar için yaşamsal olmakla birlikte bütün bitkilerin nitrojene ihtiyacı vardır. Yaprakların gelişimini sağlar, güneş ışınlarını besine dönüştürmede metabolizmaya yardımcı olur. Toprağın nitrojen açısından fazla zengin olması, yeşil ve canlı yaprakları beraberinde getirirken, bitki gövdesi zayıf kalır, çiçeklenme azalır. Tersi durumda, yani topraktaki azot miktarı yetersiz miktarlarda ise bitkinin gelişim süreci, uzun yetişme süreleri, küçük ve solgun sarı renkte yapraklar, uzun zayıf bir gövde ve düşük verimlilik ile sonuçlanır. Bir çok çiftçi bol miktarlarda azot zenginleştirici kullanarak yapılan tarımı tercih eder. Azot açısından zengin bir toprakta yetiştiricilik yapacaksanız, ihtiyaç duyacağınız her şeyin yarısına ihtiyaç duyarsınız. Fakat unutmamalısınız ki çok yüksek miktarlarda azot zenginleştiriciler kullanmak, kökleri besleyen suda ve toprakta azot kirliliğine sebepiyet verecektir.

Organik azot kaynakları ; sıvı balık artığı (Deniz ürünleri işleyen tesislerin atıklarının gübreye dönüştürülmesi, Karadeniz Bölgesi’nde bir girişimci için yeni bir iş kolu olabilir. Bu konuda ayrıntılı bilgi almak isterseniz, yazının sonundaki formu kullanarak bize ulaşabilirsiniz. Elimizdeki ingilizce dökümanları henüz Türkçe’ye çeviremedik. İlgilenen olursa çevirme işini biraz daha erkene alabiliriz.), et tozu, yine toz haline getirilmiş pamuk tohumu ve hayvan gübresi dir.

Fosfor Çiçekleri Besler

Fosfor, bitkinin sağlam bir gövde yapısı geliştirmesini sağlar. Bu kuvvetli gövdeden güç alan bitki daha çabuk ve daha çok çiçek verir. Özellikle funda bitkileri, mevsimlik bitkiler, çiçekli sebzeler (salatalık, kabak gibi …) ve bir takım iç mekan bitkileri yüksek miktarlarda fosfor içeren gübreye ihtiyaç duyarlar. Fosfor, toprakta azottan daha uzun süre kalır ve bu sebeple uygulaması azota nadiren daha uzun aralıklarla yapılmalıdır. Aşırı miktarlarda fosfor kullanmak bitkinin diğer mikrobesinlere ulaşmasını engelleyecektir, fakat fosfor eksikliği bu açıdan bakıldığında çok daha tehlikelidir. Toprak analizlerinizin sonucuna göre, yetersiz fosfor bulunan topraklarda küçük takviyeler yapmak yeterli olacaktır.

Organik fosfor kaynakları ; kemik tozu, toz haline getirilmiş pamuk tohumu.

Her yönüyle sağlıklı bitkiler için Potasyum

Potasyum, köklü sebzeler ve mevsimlik bitkiler için özellikle tercih edilir. Bitki köklerinin daha sağlıklı olmasını sağlar, protein üretimini, fotosentezi ve meyve kalitesini geliştirir. Bitki hastalıklarına karşı direnci yükseltir. Potasyum, bitkinin hücrelerinde bulunan suyun miktarını düzenler. Bu sayede su kaybı engellenerek bitkinin iklim koşullarını uyum sağlamak yönünde tepki vermesi sağlanır. (Kısaca potasyum, hücrelerdeki su miktarının düzenlenmesine katkı sağlar. Bitki potasyum sayesinde kurak aylarda suyu hücrelerde tutma eğilimi gösterir.) Potasyum tüketimi, fosfor ve azotla karşılaştırıldığında daha yüksek miktarlarda olmasına rağmen, eğer toprağınız aşırı verimsiz değilse potasyum takviyesine daha az ihtiyaç duyarsınız. Toprakta aşırı miktarlarda potasyum bulunması, bitkinin diğer besinlere ulaşmasını engelleyeceği gibi, meyvelerde olgunlaşmayı yavaşlatabilir. Potasyum eksikliği ise bitkiyi zararlı ve hastalıklara karşı korunmasız bırakacak, bitkinin zayıf bir gövdeye, solgun, küçük yapraklara sahip olmasına sebebiyet verecektir.

Organik potasyum kaynakları ; koyun ve inek gübresi, herhangi bir tür suyosunu.

Sonuç

Organik gübre paketlerinin üzerinde yer alan N-P-K değerleri, farz-ı misal 5-10-10 olsun, bir poşet gübrede %5 Azot, %10 Fosfor (Fosfat) ve %10 Potasyum olduğu anlamına gelir. Yetiştirmek istediğiniz bitkinin ne gibi besinlere ihtiyacı olacağını yaptırdığınız toprak analizleri eşliğinde tetkit etmeli, ve toprağın ihtiyaç duyacağı besinlere uygun N-P-K değerlerine ulaşmalısınız. Anadolu’nun verimli toprak yapısı düşünüldüğünde, doğru yöntemler eşliğinde yapılacak küçük gübre takviyeleri ile daha sağlıklı bitkiler yetiştirilebilir. Kısaca formül N-P-K kadar basit ;

Toprak Analizi ->

N-P-K ->

Gübreleme ->

Sağlıklı Bitki ->

Sağlıklı Toprak ->

Yüksek Verim ->

Karlılık ->

Kırsal Kalkınma ->

Sağlıklı Gelecek